در تعیین تخصیص منابع آب، ابتدا، وضعیت محتمل منابع و مصارف حوضه آبریز سناریوسازی می شود سپس، این سناریوها در چارچوب مدیریت بهم پیوسته منابع آب بر اساس اثرات مکانی از دید شاخص های توسعه پایدار ارزیابی شده و سناریوی برتر ملاک تخصیص آب قرار می گیرد. در این ارزیابی ها، وجود همزمان توزیع مکانی اثرات تخصیص آب و اندرکنش های آن در ماتریس تصمیم، دو ویژگی کلیدی هستند که اغلب در فرایند ارزیابی سناریوها مورد توجه واقع نمی شوند. در تحقیق حاضر، به منظور اعمال دو ویژگی فوق، دو روش ارزیابی چندمعیاره مکانی تلفیق شده و در فرایند ارزیابی سناریوهای تخصیص آب حوضه ارس به کار گرفته شده است. نتایج این تحقیق نشان داد که مدل سازی توزیع مکانی اثرات سناریوهای تخصیص آب و اندرکنش های مکانی آنها از طریق روش های ارزیابی ساده، امکان پذیر نیست. ساده سازی و صرف نظر کردن دو ویژگی کلیدی فوق در فرایند ارزیابی سناریوها، می تواند عدم قطعیت قابل توجه بر نتایج رتبه بندی ها با ضریب اسپیرمن 0/1-تحمیل کند. در تحقیق حاضر با به کارگیری رویکرد تصمیم گیری چندمعیاره مکانی-تلفیقی و اعمال توأم دو ویژگی کلیدی فوق، سناریوی چهارم حائز رتبه برتر شد. رویکرد ارزیابی چندمعیاره مکانی-تلفیقی پیشنهادی در مقایسه با مدل های ساده، نتایج رتبه بندی متفاوت تر و دقیق تر با ضریب همبستگی 5/0، 6/0 و 7/0 ارائه کرد. . .

حوضه نازلوچای در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، یکی از مناطق مهم برای کشاورزی در ایران است که استفاده نادرست از اراضی، اتلاف منابع آب و خاک را در پی داشته است. بنابراین، هدف از این مطالعه بررسی تناسب اکولوژیک برای کاربری زراعت آبی در بخشی از اراضی حوضه نازلوچای با مساحت 23314 هکتار با استفاده از روش ارزیابی چندمعیاره در قالب تحلیل سلسله مرتبی و سامانه اطلاعات جغرافیایی می باشد. به این منظور پارامترهای مؤثر بر ارزیابی تناسب اکولوژیک برای کاربری زراعت آبی شامل شکل زمین (شیب، جهت و ارتفاع)، خاک (بافت، حاصلخیزی، اسیدیته، عمق، زهکشی، فرسایش، شوری، درصد آهک و کربن آلی)، اقلیم (بارندگی، دما و رطوبت نسبی) و منابع آب (دبی آب) شناسایی، داده های لازم جمع آوری و نقشه سازی در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی انجام شد. وزن دهی معیارها و زیرمعیارها براساس نظرات کارشناسی (20 نفر) در قالب روش تحلیل سلسله مراتبی انجام گرفت. واحدهای همگن با روی هم گذاری نقشه های استاندارد شده زیرمعیارها و نقشه توان اکولوژیک با روش ترکیب خطی وزنی تهیه شد. نقشه تناسب اکولوژیک نشان داد که 42 درصد از منطقه فاقد توان، 5/28 درصد منطقه دارای بالاترین توان، 5/17 درصد سطح دارای توان متوسط و 12 درصد از منطقه دارای توان کم برای کشت های زراعی آبی می باشد. در نقشه های تناسب اکولوژیک و کاربری فعلی حدود 14 درصد عدم تطابق وجود دارد و در 86 درصد منطقه کاربری های فعلی با توان طبیعی منطقه سازگاری دارد.

در دنیای پیشرفته امروز، به ویژه در حوزه های مهندسی مکانیک و صنایع هوافضا، کامپوزیت ها به دلیل ویژگی منحصربه فرد استحکام بالا در کنار وزن کم، جایگاه برجسته ای یافته اند. با این حال، رفتار پیچیده این مواد، تحلیل دقیق و ابزارهای پیشرفته ای را برای مدل سازی و پیش بینی آسیب های ساختاری آن ها می طلبد. پژوهش حاضر با بهره گیری از ترکیب مدل های چندمقیاسی مزو-ماکرو و مفاهیم مکانیک آسیب پیوسته، رویکردی نوین برای تحلیل و ارزیابی خرابی در ساختارهای کامپوزیتی ارائه می کند. این مطالعه از چارچوب مدل های چندمقیاسی شبه همزمان بهره می گیرد که با استفاده از روش های پیشرفته شبیه سازی المان محدود و ابزارهای پردازش تصویر، امکان تحلیل جامع ترک خوردگی زمینه و شکست الیاف را فراهم می سازد. افزون بر این، زیربرنامه ای مبتنی بر مفاهیم مکانیک خرابی پیوسته در نرم افزار المان محدود میتوان توسعه داد که قادر باشد تکامل آسیب ها، از جمله پیشرفت ترک ها، شکست الیاف و پیش بینی بار نهایی شکست سازه های کامپوزیت را به صورت پیش رونده تحلیل کند. از سوی دیگر، به کارگیری روش های هوش مصنوعی، به ویژه در پردازش تصویر، سبب کاهش زمان و هزینه های محاسباتی شده و دقت تحلیل های مکانیکی را به طرز چشمگیری افزایش داده است. این رویکردهای چندمقیاسی هوشمند نقشی کلیدی در بهینه سازی طراحی و پیش بینی دقیق مکانیزم های خرابی ایفا می کنند. این روش ها، به ویژه در کاربردهای پیچیده و حساس هوافضایی، ابزارهای مؤثری برای ارتقای عملکرد و قابلیت اطمینان ساختارهای کامپوزیت ها به شمار می روند.

استفاده بهینه از منابع آب زیرزمینی به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک با استفاده از روش‌های پایدار بهره‌برداری مانند قنوات همواره مورد توجه بوده است. از طرفی، تحلیل اطلاعات مکانی موثر بر وجود آب‌های زیرزمینی به روش‌های تحلیلی قوی نیاز دارد تا بتواند روابط غیرخطی، ارتباط درونی و اطلاعات پنهان میان لایه‌ها را تفسیر نماید. در همین ارتباط، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی مقایسه‌ای تغییرات مکانی پتانسیل آب زیرزمینی با استفاده از مدل‌های نسبت فراوانی و وزن شواهد در محدوده شهرستان اسفراین استان خراسان شمالی برنامه‌ریزی شده است. عوامل ارتفاع از سطح دریا، جهت شیب، درجه شیب، کاربری اراضی، زمین‌شناسی، شاخص رطوبت توپوگرافی، انحنای دامنه، انحنای آبراهه، فاصله از رودخانه، تراکم زهکشی، شاخص توان آبراهه، فاصله از گسل و تراکم گسل به‌عنوان لایه‌های موثر در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی تهیه و براساس مدل‌های نسبت فراوانی و وزن شواهد میزان ارتباط آن‌ها با پتانسیل آب زیرزمینی تعیین شد. ارزیابی نقشه‌های تهیه شده با استفاده از منحنی عملکرد نسبی انجام شد. براساس نتایج، مدل نسبت فراوانی با مقدار سطح زیرمنحنی برابر با 4/84 درصد عملکرد بهتری نسبت به مدل وزن شواهد در منطقه مطالعاتی نشان داد. هم‌چنین، عوامل زمین‌شناسی، کاربری اراضی، ارتفاع از سطح دریا و فاصله از رودخانه در مدل‌های مورد استفاده به‌عنوان مهم‌ترین عوامل مؤثر بر پتانسیل آب زیرزمینی انتخاب شدند. علاوه بر این، 5/12، 45/28، 75/34، 3/19 و 5 درصد از منطقه مورد پژوهش به‌ترتیب در طبقات با پتانسیل خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی‌ زیاد پتانسیل آب زیرزمینی براساس مدل نسبت فراوانی قرار گرفته‌اند. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند در سیاست‌گزاری‌ها و تصمیم‌سازی‌های مرتبط با مدیریت منابع آب و مکان‌یابی مناطق مستعد وجود قنات و استخراج آب‌های زیرزمینی یا اتخاذ راهبردهای مدیریت بهینه آبخوان در شهرستان اسفراین مورد استفاده قرار گیرد.

حوضچه های ذخیره یکی از روش های سازه ای کنترل سیلاب در محیط های شهری هستند. اگرچه تاثیر مثبت این سازه ها در کنترل سیلاب امری بدیهی است، اما برخی از تحقیقات نشان داده اند که استفاده از آن ها در مکان های نامناسب می تواند باعث بدتر شدن وضعیت سیلاب یک حوضه شود. در این مقاله، روشی ابتکاری ارائه شد که در آن از نتایج مدل سازی هیدرولوژیکی- هیدرولیکی برای جانمایی حوضچه ها به منظور کنترل سیلاب به صورت مستقیم استفاده می شود. حوضه درکه در شهر تهران به عنوان مورد مطالعه انتخاب شد. برای جانمایی حوضچه، معیارهای مختلفی از جمله هیدرولوژیکی، فیزیوگرافی و اقتصادی در نظر گرفته شد. مدل SWMM برای شبیه سازی های هیدرولوژیکی- هیدرولیکی به کار گرفته شد تا وضعیت شبکه موجود در مقابله با سیلاب ارزیابی شود. نتایج مدل سازی، شامل نقاط آب گرفتگی و آبنمودهای جریان به عنوان پارامترهای ورودی به ساختار تصمیم گیری چند معیاره مکانی در نظر گرفته شدند. در این ساختار، از فرایند تحلیل سلسله مراتبی به عنوان ساختار تصمیم گیری و از سیستم اطلاعات جغرافیایی به عنوان ابزار تحلیل مکانی استفاده شد. خروجی حاصله نقشه ای بود که میزان تناسب هر نقطه از حوضه مورد مطالعه را برای احداث حوضچه های ذخیره نشان داد. با الگوریتم ارائه شده، می توان روند جانمایی این تاسیسات و سایر BMP ها را در سطح یک شهر بهبود بخشید.

مکان یابی روش های اصلاحی در مدیریت حوزه های آبخیز یکی از مسایل چالش برانگیز است و ﺗﺤﻠﻴﻞ ﭼﻨﺪﻣﻌﻴﺎﺭﻩ روشی برای کمک به مدیران برای رفع این مشکل می باشد. این مطالعه با هدف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻜﺎﻥ ﻫﺎﻱ ﻣﻨﺎﺳﺐ احداث بندﻫﺎﻱ ﺍﺻﻼﺣﻲ ﺗﻮﺭﻱ ﺳﻨﮕﻲ، خاکی و سنگی ملاتی با استفاده از تحلیل چندمعیاره در حوزه آبخیز دوراهان استان چهارمحال و بختیاری انجام شد. در این روش ﻣﺪﻝ ﺩﺭﺧﺘﻲ ﺗﺤﻠﻴﻞ ﻭ ﺗﺮﻛﻴﺐ ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎﻯ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﻃﺒﻴﻌﻰ(سیل خیزی، فرسایش، درجه آبراهه، ﺷﻴﺐ و ﺭﺧﺴﺎﺭﻩ ی ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ)، عوامل ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻯ(ﻧﺰﺩﻳﻜﻰ ﺑﻪ ﺭﻭﺳﺘﺎ، نزدیکی ﺑﻪ ﺟﺎﺩﻩ) ﻭ ﻣﺤﺪﻭﺩﻳت ﻫﺎﻯ ﻣﻜﺎﻧﻰ (درجه آبراهه، ﺷﻴﺐ، ﺭﺧﺴﺎﺭﻩ ژﺋﻮﻣﺮﻓﻮﻟﻮژﻯ و ﺍﺭﺗﻔﺎﻉ) تهیه ﺷﺪ. برای ﻣﻘﺎﻳﺴﻪ ﺯﻭﺟﻲ و وزن دهی به عوامل ﺍﺯ روش ﺗﺤﻠﻴﻞ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮﺍﺗﺒﻰ (AHP) استفاده ﺷﺪ و بردار ویژه ی مربوط به هر معیار از میانگین وزنی معیار مربوطه نسبت به کل معیارها محاسبه گردید. بر اساس نتایج، ‏ سیل خیزی و فرسایش به ترتیب با مقادیر 36/0 و 32/0 از اهمیت بیشتری برخوردار بودند. اهداف نیز به صورت زوجی و بر اساس هر معیار با هم مقایسه شده و امتیاز مربوط به هر کدام مشخص شد. در این حوزه اولویت اول به بندخاکی با امتیاز49/0 و اولویت های دوم و سوم به ترتیب به بندسنگی ملاتی و گابیونی با امتیازهای 32/0 و 13/0 تخصیص داده شد. در انتها نقشه های مربوط به معیارها با استفاده از نرم افزارILWIS به صورت رستری تهیه و به همراه وزن هر معیار وارد مدل تحلیل چندمعیاره مکانی (SMCE) شد و در نهایت نقشه مکان یابی احداث بندهای خاکی، سنگی ملاتی و گابیونی تهیه گردید که زیرحوزه های 6 و7 برای احداث این سازه ها مناسب تر بودند. استفاده از این روش می تواند برای سایر پروژه های بیو مکانیکی در عرصه نیز پیشنهاد شود.

کیفیت زندگی میزان توانمندی محیط برای فراهم آوردن و پاسخ گویی به نیازهای مادی و معنوی افراد جامعه است؛ به گونه ای که یکی از مهم ترین اهداف برنامه ریزان و مدیران شهری افزایش سطح کیفیت زندگی در شهرها و بالابردن میزان رضایتمندی در بین شهروندان است. هدف از این پژوهش ارزیابی کیفیت زندگی شهری از طریق تحلیل تصمیم گیری چند معیاره مکانی است. محدوده موردمطالعه در این تحقیق منطقه 6 است. معیارهای مورد استفاده برای شناخت وضعیت کیفیت محیط زیست شهری شامل معیارهای سبزینگی، دمای سطح زمین، آلودگی هوا، آلودگی صوتی، و آسیب پذیری ساختمان است. در این پژوهش، از روش تلفیقی AHP-OWA برای ارزیابی و تولید نقشه کیفیت محیط زیست زندگی شهری استفاده شده است. نتیجه حاصل از مدل مورداستفاده در این تحقیق پنج نقشه کیفیت محیط زیست زندگی شهری با درجه ریسک پذیری متفاوت است که به طبقات بسیار مناسب، مناسب، متوسط، نامناسب، و بسیار نامناسب تقسیم شده است. سناریوی بسیار خوش بینانه ریسک پذیری بالایی در تعیین کیفیت زیست محیطی زندگی شهری داشته و سناریوی بسیار بدبینانه میزان ریسک پذیری در تصمیم گیری برای کیفیت زیست محیطی زندگی شهری را کاهش می دهد. نتایج پژوهش نشان می دهد میزان کیفیت محیط زیست زندگی شهری در سناریوهای طراحی شده در بدبینانه ترین حالت بیانگر آن است که هیچ محل ه ای در گروه بسیار مناسب نیست و سه محله در گروه بسیار نامناسب قرار گرفته است؛ درحالی که در خوش بینانه ترین حالت، شش محله در گروه بسیار مناسب قرار گرفته و یک محله در گروه بسیار نامناسب قرارگرفته است. به صورت کلی، محلات واقع در جنوب غرب و شرق در وضعیت مناسب تری نسبت به محلات مرکز و شمال شرق قرار دارند.

تالاب ها مهمترین و در عین حال آسیب پذیرترین منابع زیست محیطی جهان محسوب می شوند. برای دستیابی به استفاده خردمندانه از تالاب ها ضروری است به تعادل و توازنی رسید که موجودیت این اکوسیستم ها در گستره وسیع فعالیت های انسانی که از حفاظت مطلق تا دخالت موثر متفاوت است، تضمین شود. زون بندی سازوکاری در راه نیل به این هدف محسوب می شود. در این مطالعه زون بندی حفاظتی تالاب چغاخور در استان چهارمحال و بختیاری با روش ارزیابی چندمعیاره مکانی صورت گرفته است. گام های این مطالعه شامل تعیین هدف، شناسایی و گزینش معیارهای حفاظت، غربال سازی معیارها با استفاده از روش دلفی، اولویت بندی و وزن دهی معیارها با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی، نقشه سازی شاخص ها و در نهایت پهنه بندی و گزینش زون های حفاظتی بود. مطابق نتایج حاصل از پرسشنامه دلفی، معیار اصلی زیستگاه و زیرمعیارهای عوامل تهدید و درجه حفاظتی گونه در گزینش پهنه های حفاظتی در تالاب چغاخور بیشترین درصد اهمیت را به خود اختصاص دادند. نتایج اجرای روش AHP با نرم افزار Expert Choice در اولویت بندی معیارهای حفاظت نشان داد که از بین معیارهای اصلی، معیار زیستگاه با ضریب وزنی 0.489 بیشترین اهمیت و سپس معیارهای گونه، جنبه های اجتماعی و مدیریتی به ترتیب با ضرایب 0.279، 0.093 و 0.086 و معیار جنبه های اقتصادی با ضریب 0.053 کمترین ضریب اهمیت را در گزینش پهنه های حفاظتی در تالاب چغاخور داشت. با در نظر گرفتن مرز تالاب بر اساس توسعه گیاهان آبزی و زون بندی نهایی پهنه های حفاظتی، وسعت زون هسته مرکزی معادل %24.1، وسعت زون حائل در داخل پهنه آبی برابر %19.5 و وسعت این زون در خارج از پهنه آبی معادل 28.5 درصد محدوده مورد مطالعه تعیین شد. در مجموع می توان چنین نتیجه گیری نمود که از شمال به سمت جنوب تالاب به تدریج بر ارزش حفاظتی آن افزوده می شود.

مدیریت و برنامه ریزی حوزه های آبخیز به دلیل تعدد عوامل، نیازمند استفاده از رایانه، سامانه اطلاعات جغرافیایی و تحلیل چندمعیاره است. حوزه آبخیز حبله رود واقع در شمال گرمسار و غرب فیروزکوه به عنوان منطقه تحقیق انتخاب شد. برای تلفیق از مدل درختی ترکیب عوامل مکانی طبیعی، اقتصادی و محدودیت های مکانی استفاده شد. همه عوامل استانداردسازی و سپس وزن عوامل نیز با مقایسه زوجی در روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) یا به طور مستقیم و با دخالت دادن نظر ساکنین و کارشناسان مربوطه، در حوزه آبخیز مشخص گردید. در مرحله بعد تلفیق لایه های عوامل با ارزیابی چند معیاره مکانی (SMCE) انجام شد. خروجی، نقشه های شاخص مرکب، با پیوستار ارزشی صفر تا یک بودند که طبقه بندی گردیدند و نتیجه، به صورت اولویت بندی مکانی احداث سدهای توری سنگی در حوزه آبخیز مشخص شد. با تحلیل حساسیت وزن، اثر تغییر وزن عوامل بر ارزش های نقشه خروجی شاخص مرکب، بررسی و موثرترین عوامل مشخص شدند. نتایج نشان داد عواملی مانند مناطق فرسایشی یا جاده موثرتر بودند زیرا به طور گسترده تری حوضه را پوشش داده اند. حساسیت نسبتا یکسانی در دو گروه عوامل طبیعی و اقتصادی وجود داشت که نشان دهنده انتخاب متعادلی از آن ها بود. این راهبرد و مدل ارائه شده برای برنامه ریزی مکانیابی سریع و دقیق در حوزه های آبخیز پیشنهاد می گردد.